FOTOĞRAF DEĞERLENDİRMEDE DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR

Fotoğrafta Oluşan Hataların Analizi

Fotoğrafçılıkta iki farklı aşamada hata yapılabilir. Bunlardan birincisi çekim sırasında, ikincisi ise film banyosu sırasında olanlardır. Bizim için önemli olan ilk etap da çekim esnasında oluşabilecek hatalardır. Bunlar:

Aşırı pozlandırma hatası: Görüntüler çok parlaktır ve ayrıntılar sadece gölge alanlarda belirgindir (Fotoğraf 

Çözümü: Çok yavaş bir enstantane ya da çok açık bir diyafram buna neden olur. Daha düşük bir diyafram açıklığı ya da hızlı bir enstantane seçin. Bu hata çok sık gerçekleşiyorsa fotoğraf makinenizi bir uzmana gösterin.

-Az pozlandırma: Görüntüler çok karanlıktır ve ayrıntılar sadece parlak alanlarda belirgindir.

-Çözüm: Çok hızlı bir enstantane ya da çok küçük bir diyafram açıklığı buna neden olur. Daha yavaş bir enstantane daha geniş bir diyafram açıklığı seçin.

-Parlama hataları: Fotoğrafta ortaya çıkan. Belirgin olmayan bir parlama ya da bir dizi parlak biçim(Resim 

-Çözümü: Diyaframın metal yaprakçıklarından yansıyan yoğun ışığın sebep olduğu bu hatayı düzeltmek için objektifin ucuna başlık takın ve kuvvetli parlamaları resmin içine sokmayın.

Paralaks: Fotoğraftaki nesneler ya da üst kısmı çıkmamaktadır.

Çözümü: Bu sorun kompakt makinelerde görülür. Yakındaki konularda vizörün gördüğüyle objektifin gördüğünün tamamen aynı olmamasından kaynaklanır. Vizörün içindeki paralaks düzeltme işaretlerine dikkat edin.

Ayrıca konuyla resmin kenarları arasındaki boşluğu fotoğraf makinenizin kullanma kitapçığında önerilenden daha geniş tutun. Böylece olabilecek herhangi bir hataya karşı yanlarda pay bırakmış olursunuz.

Flaşlı aşırı pozlandırma: Aşırı pozlandırmaya çok benzer. Tek farkı fotoğrafta sadece sınırlı bir bölge çok parlak görüntü verir.

Çözüm: Otomatik flaş kullanıyorsanız yanlış ISO ayarı yapmış, konuya gerektiğinden fazla yakın durmuş olabilirsiniz ya da konuya bir yansıtıcı girmiş olabilir. El ayarlı flaş kullanıyorsanız yanlış diyafram ayarı vermiş olabilirsiniz. ISO film ayarını, konunun uzaklığını ve sorunlu yüzeyleri kontrol edin. Diyafram ayarınızı yeniden hesaplayın.

Fotoğraf makinesinin sarsılması: Görüntüde hareket eden etmeyen her eleman bulanıktır.

Çözümü: Bu belki de en çok rastlanan hatadır. Diyafram açıkken makinenin hareket ettirilmesinden ötürü olur. Mümkünse tripotla çekim yapın. Hızlı bir enstantane kullanın. Eğer bu mümkün değilse, daha hızlı bir film kullanın. Fotoğraf makinenizi kurallarına uygun kullanın.

Eş Zamanlı Olmayan Flaş: Fotoğrafın sadece bir kısmı aydınlanmıştır.

Çözüm: Fotoğrafın tam olarak aydınlanması için elektronik flaşın, obtüratörün tamamen açıldığı anda çakması gerekir. SLR’de, kullanım kitabında önerilen enstantaneyi seçmelisiniz. Eğer daha hızlı ayarlarsanız, fotoğrafın sadece bir bölümü aydınlanacaktır. Bu sorun kompakt makinelerde yoktur.

Fotoğrafın Değerlendirilmesinde Dikkat Edilecek Noktalar

Bir sanatsal ürün ile duyusal iletişime (algılamaya) geçmenin ilk aşaması; “bakmak, dinlemek, okumak ve izlemektir.” Bu ilk duyusal etkileşim neticesinde alıcının (ürünle etkileşime giren kişinin) üründen estetik bir haz elde etmesi mümkündür. Ürünü “çözümlemek ve değerlendirmek” ise, bu duyusal etkileşimin sonrasındaki aşamalardır. Öncelikle ürünü “anlamayı” gerektirir. Bakmaktan, izlemekten, okumaktan, dinlemekten daha fazlasına; daha yoğun düşünsel, sezgisel yaklaşıma ve daha fazla bilgi birikimine ihtiyaç vardır. Duyusal etkileşim sonrasında izleyicinin, bir fotoğrafı çözümlemek amacıyla o görüntüyle girdiği etkileşime “Fotoğraf Okuma ve Yorumlama” diyoruz.

Fotoğraf Okuma; görüntü içerisindeki unsurların (içerik, biçim, teknik unsurlarının) “betimlenmesi” işlemini belirtmektedir. Buradaki “okuma” kelimesi, açıkça anlaşılacağı üzere bu kelimenin çağrışımsal anlamından dolayı kullanılmaktadır.

Fotoğraf Yorumlama ise; betimlenen unsurlar ışığı altında “anlamın ortaya konulması”, izleyicinin görüntüden “anlam üretmesi” işlemidir. Çoğunluğunu fotoğrafçıların oluşturduğu fotoğraf izleyicileri, bir fotoğrafı çözümlemeden önce kestirmeden sonuca gitme eğiliminde, yani doğrudan yargı aşamasına geçmektedirler. Fotoğraflar üzerinden yapılan seçme, eleme, sıralama, beğenme gibi eylemlere “Fotoğraf Değerlendirme” denilmektedir. Her şeyden önce, bir başkasının foto grafik söylemini yargılayabilmek; fotoğraf tarzları, teknikleri, kuramları ve kültürü hakkında birikime sahip olmayı gerektirir. Yetersiz bilgi birikimi, değerlendirmenin kısıtlı kriterler çerçevesinde yapılmasına neden olur ki, bu da ancak değerlendirmenin yetersizliğinin bir göstergesidir.

Fotoğraf değerlendirmelerine öznel tercihler etki eder, ancak varılan yargıyı desteklemek adına hangi yargı kriterlerinin dikkate alındığı ve bu kriterler çerçevesinde varılan yargının gerekçelerinin açıklanmasına ihtiyaç duyulur. Genelde kullanılan kriterler teknik, içerik, kuramsal ve özgünlük kriterleridir. Teknik kriterde zanaatkarlık boyutuna göre değerlendirme yapılır.

İçerik kriterinde fotoğrafın ardındaki dünya görüşü ve fikirsel altyapı değerlendirilir.

Özgünlük kriterinde fotoğrafın kendisinden sonra gelen çalışmalara ne ölçüde yön verdiği değerlendirilir.

Kuramsal kriterde ise fotoğrafın gerçekçilik, dışavurumculuk, biçimcilik, işlevsellik gibi sanat kuramlarını ne ölçüde desteklediği üzerine değerlendirme yapılır.

İyi bir “Fotoğraf Okuru” olabilmek için bu etkileşimlerin her biri üzerinde yetkinlik sağlanması gerekmektedir. Bunun yanı sıra bir fotoğrafçı, zaten her şeyden önce “iyi” bir fotoğraf okuru olmalıdır. Zira baktığı fotoğrafı okuyamayan, onun üzerine yorum yapamayan bir kişinin, fotoğrafla bir şeyler anlatması kendi başına paradoksaldır.

Hatalardan en fazla uzaklaşan ve etkili bir kompozisyon oluşturabilen fotoğraf değerlidir. Bu değerlendirmede birçok fotoğrafçılık derneğinin kriterleri farklıdır. Bazılarını inceleyecek olursak:

Fotoğraf Üretim ve Değerlendirme Ölçütleri

Fotoğrafın, gerek slâyt-negatif (film) gerekse dijital olsun değerlendirilişinde ölçütler küçük değişikliklerle de olsa aynıdır. Bu kriterler, genel olarak biçim ve içeriğe göre oluşturabilir.

Fotoğrafın Fiziksel Özellikleri:

Fotoğrafın fiziksel olarak kullanıma uygunluğu: Fotoğrafın sağlam olması yani, çizik, leke veya kalıcı hasar bulunup bulunmaması

Hangi format filmle çekilmiş olduğu. 35-roll-plaka, dijital vs.(Kullanılan film veya format fotoğrafın değerlendirilme kapasitesinin bilinmesi anlamında önemlidir.

Fotoğraf dijital makineyle çekilmişse çözünürlüğü ve kaydedilme şekli (tif,jpg vs.)

SB-Renkli, pozitif-negatif

Boyutu:10x15,13x18,18x24 vs.

Açık koyu ve renk dengesi.(fotoğrafın az veya çok ışık almış olması onun kullanılabilirliğini etkiler. Aynı şekilde, çekimden kaynaklanan veya zamana bağlı olarak filmlerde görülen renk kaymaları materyalin fiziksel değerlendirilişinde önem taşır.)

Fotoğrafta rötuş veya montaj: Resim işleme programlarında fotoğraf aslından çok uzaklaştırılabilmektedir. Fotoğrafa müdahalenin olup olmaması dikkat edilmesi gereken bir konudur

Fotoğrafın orijinal veya röprodüksiyon oluşu

Estetik Özellikler:

Çok geniş bir yelpazede değerlendirilebilecek bu konu KOMPOZİSYON ana başlığı altında aşağıdaki maddeler gözetilerek değerlendirilir.

Belirginlik

Bakış yönü

Bakış yüksekliği

Bakış açısı

Bakış Uzaklığı

Sadelik

1/3 kuralı veya Oranlar

Çizgiler

Denge (Simetrik/Asimetrik)

Perspektif ve Derinlik

Hareket

Tekrarlar (Ritim)

Işığın kullanımı (Doğal veya Suni ışığın etkili kullanımı)

Rengin etkili kullanımı

Doku

Vurgu

İçerik Ölçütleri

Doğruluk (Bilgi)

Anlaşılır olması

Etkili anlatım (Biçimin içeriği en etkili şekilde ortaya koymuş olması)

Bu bilgilerin yanı sıra genel kabul gören fotoğraf değerlendirme ölçütlerini şöyle sıralayabiliriz:

İlgi merkezi yeterli mi?

Belirginlik tam mı?

Arka plan uygun mu?

Keskinlik yeterli mi?

Işık uygun mu?

Dengeli mi? (kompozisyon dengesi)

Oranlama iyi mi? (altın oranlar)

Konu parlaklık oranı çözümlenmiş mi?

Kadraj tam mı? (bu fotoğraflarda gerekenlerin ayrıca nereden kesilip kadrajlanması gerektiğini göstermiş)

Bütünlük tam mı?

Evet arkadaşlar Temel Fotoğrafçılık derslerinin sonuna geldik :) Umarım sizin için yararlı bilgiler vermişizdir. Bizi takip etmeye devam edin :) Sağlıcakla kalın.